Scroll horizontally to view more | S.No. | Subject | No. of Questions | Total Marks |
|---|
| 1 | Knowledge of Subject Concerned : Senior Secondary Level | 55 | 110 |
| 2 | Knowledge of Subject Concerned : Graduation Level | 55 | 110 |
| 3 | Knowledge of Subject Concerned : Post Graduation Level | 10 | 20 |
| 4 | Educational Psychology, Pedagogy, Teaching Learning Material, Use of Computers and Information Technology in Teaching Learning | 30 | 60 |
Note :-
- Total Questions: 150
- Total Marks: 300
- Exam Duration: 3 Hours
- All questions are Multiple Choice Type Questions.
- Negative marking is applicable (one-third of the marks deducted for each wrong answer). Wrong answer means an incorrect answer or multiple answers.
Syllabus : जैनदर्शनम्
प्रथमो भागः वरिष्ठोपाध्याय-स्तरीयः
- परीक्षामुखम्
- प्रमाणस्य लक्षणम्
- ज्ञानस्य प्रमाणत्वम्
- ज्ञानस्य स्वव्यवसायात्मकत्वम्
- अपूर्वार्थस्य लक्षणम्
- प्रमाणस्य प्रामाण्यम्
- प्रमाणस्य भेद-प्रभेदानां लक्षणानि
- हेतोः भेदाः
- प्रमाणस्य विषयः
- प्रमाणस्य फलम्
- प्रमाणस्य तद्- भेदानां च विषयस्य फलस्य आभासस्य च स्वरूपम्
- दर्शनशास्त्रस्य परिचयः
- दर्शनस्य स्वरूपम्
- प्रयोजनम्
- वैदिकावैदिक (आस्तिक-नास्तिक) दर्शनानां परिचयः
- न्यायदीपिका
- (क) त्रिविधायाः प्रकरण-प्रवृत्तेः, प्रमाणसामान्यस्य लक्षणम्, जैनेतर-दर्शनानां प्रमाण-लक्षणानां परीक्षा ।
- (ख) प्रत्यक्ष-प्रमाणस्य लक्षणम्, साम्व्यवहारिक–पारमार्थिक–प्रत्यक्षयोः लक्षणम्, प्रभेदानां स्वरूपम्, सामान्य सर्वज्ञसिद्धिः, विशेष सर्वज्ञसिद्धिश्च ।
- (ग) परोक्ष-प्रमाणस्य लक्षणम्, परोक्ष-प्रमाणस्य भेदानां वर्णनम्, विजिगीषु-वीतरागकथयोः स्वरूपम्, जैनाभिमत-हेत्वाभासानां स्वरूपम्, आप्तस्य लक्षणम्, नयस्य सप्तभङ्गेश्च स्वरूपम्।
द्वितीयो भागः शास्त्रिस्तरीयः
- सर्वार्थसिद्धिः (प्रथम-द्वितीय-पंचमतः अष्टमपर्यन्त-अध्यायाः)
- मोक्षमार्गः
- सम्यग्दर्शनस्य स्वरूपम्, भेदाः, निक्षेपाः
- सम्यग्ज्ञानस्य भेदानां स्वरूपम्
- सप्त-नयानां स्वरूपम्
- सत् संख्यादि अनुयोगानां स्वरूपम्
- जीवस्यासाधारण-भावानां स्वरूपम्
- जीवानां भेदाः
- जन्मनः भेदाः
- अजीव द्रव्याणां विस्तृतं स्वरूपम्
- पुद्गल द्रव्यस्य स्वरूपं भेदाश्च
- आस्रवस्य स्वरूपम्
- अष्टकर्मणां आस्रवाः
- व्रतस्य स्वरूपं भेदाः
- भावनाः
- बन्धस्य हेतवः भेदाश्च
- प्रमेय-रत्नमाला
- प्रमाणस्य लक्षणम्
- प्रमाणस्य भेद-प्रभेदानां सयुक्तिक-वर्णनम्
- प्रमाणस्य विषयः
- प्रमाणस्य फलम्
- आभासानां स्वरूपं च
- बृहद्रव्यसंग्रहः
- जीवस्य नवाधिकाराः
- जीवसमासाः
- गुणस्थान-मार्गणास्थानानां स्वरूपम्
- अजीव द्रव्यस्य वर्णनम्
- पंचास्तिकाय
- सप्त-तत्त्वानां स्वरूपम्
- द्वादशानुप्रेक्षाणां स्वरूपम्
- व्यवहार-निश्चय मोक्षमार्गयोः स्वरूपम्
- सम्यग्दर्शनस्य अष्ट-गुणानां वर्णनम्
- अनुयोगानां वर्णनम्
- ध्यानस्य स्वरूपम्
- ध्यानस्य भेदाः
- पंचपरमेष्ठिनः स्वरूपम्
- आत्मनः शब्दस्यार्थः
- आप्त-परीक्षायाः पंचविंशति-कारिकापर्यन्तम्
- परमेष्ठिगुणस्तोत्रस्य प्रयोजनम्
- ईश्वर-परीक्षा
- तत्त्वार्थराजवार्तिक-प्रथमोऽध्यायः
- मोक्षमार्गस्य स्वरूपम्
- सम्यग्ज्ञानादि शब्दानां व्युत्पत्तिः
- पर्याय-पर्यायी मध्ये भेदाभेदः
- सम्यक् शब्दस्य निरुक्तिः अर्थः
- सम्यग्दर्शनस्य उत्पत्तेः प्रकाराः
- पञ्चज्ञानानां विवेचनम्
- सप्त नयानां स्वरूपम्
- उत्तरोत्तर-सूक्ष्मतायाश्च निरूपणम्
- स्याद्वाद-मंजरीतः एकतःत्रयोदशकारिकापर्यन्तम्
- भगवतः यथार्थवादः
- सामान्य विशेषवादः
- नित्यानित्यवादः
- ईश्वरस्य कर्तृत्वं
- समवायवादस्य खण्डनम्
- आत्मनः सर्वव्यापकत्वम्
- नैयायिकानां छल-जाति-निग्रह-स्थानानि
- वेद-निर्दिष्ट-हिंसाविचारः
- जिनमन्दिरस्य निर्माणे पुण्यसंचयश्च
- भावना-शतकम्
- भावनाशतकस्य छन्दोज्ञानपूर्वकम् अध्ययनम्
- जैनतत्त्वविद्या
- चरणानुयोगद्रव्यानुयोगयोः सविस्तरेण अध्ययनम्
तृतीयो भागः आचार्य-स्तरीयः
- अष्टसहस्री-ग्रन्थतः प्रथमतः पंचकारिकापर्यन्तम्
- प्रवचनसारः (ज्ञानाधिकारमात्रम्)
- समयसार (पूर्वरङ्गाधिकारतः एकतः अष्टत्रिंशत्-गाथापर्यन्तम्)
चतुर्थो भागः (शैक्षिकमनोविज्ञानम्, शिक्षाशास्त्रम्, शिक्षणाधिगमसामग्री, संगणकसूचनायाः तकनीकी सूचनाधिगमे उपयोगः)
- शिक्षणाधिगमे मनोविज्ञानमहत्त्वम्
- अधिगमकर्ता
- शिक्षकः
- शिक्षणाधिगमप्रक्रिया
- विद्यालयप्रभावशीलता
- अधिगमकर्तृविकासः (किशोराधिगमकर्तरि)
- संज्ञानात्मकः, शारीरिकः, सामाजिकसंवेगात्मकः एवं नैतिकविकासस्य प्रतिमानः (Patterns) एवं वैशिष्ट्यं च (characteristics)
- शिक्षणाधिगमः
- उच्चमाध्यमिकविद्यालयेषु विद्यार्थिनां कृते व्यवहारवादि-संज्ञानवादि-निर्मितिवादि (constructivist) सम्प्रत्ययाः, अधिगमसिद्धान्तः तन्निहितार्थाश्च ।
- किशोराधिगमकर्तुः अधिगमकर्तुश्च अधिगमविशेषताः एवम् एषां शिक्षणाय निहितार्थाः ।
- किशोराधिगमकर्तृप्रबंधनम्
- मानसिक-स्वास्थ्यम् एवं समायोजनसमस्यानां सम्प्रत्ययः।
- किशोर-मानसिकस्वास्थ्याय संवेगात्मिका बुद्धिः तन्निहितार्थाश्च ।
- किशोर-मानसिकस्वास्थ्यप्रोत्साहनाय मार्गदर्शक-प्रविधीनामुपयोगः ।
- किशोराधिगमकत्रे अनुदेशनात्मक-व्यूहरचनाः
- सम्प्रेषणकौशलम् तदुपयोगश्च ।
- शिक्षणाविधौ शिक्षणाधिगम-सामग्रीणामायोजनम् एवमुपयोगश्च ।
- शिक्षण - प्रतिमानाग्रिमसंघटनम्, वैज्ञानिकपृच्छा (enquiry), सूचना, प्रक्रम (processing) सहकारी-धिगमश्च (cooperative).
- शिक्षणाधारित निर्मितिवादिसिद्धान्ताः (constructivist principles)
- सूचना सम्प्रेषणतकनीकी-शिक्षाशास्त्रसमाकलनं च
- सूचनासम्प्रेषणतकनीकी (ICT) सम्प्रत्ययः।
- हार्डवेयर (hardware) एवं सॉफ्टवेयर (software) एतयोः सम्प्रत्ययः।
- प्रणाली-उपगमानुदेशनम् ।
- संगणकसहायताप्राप्ताधिगमः (CAL)
- संगणकसहायताप्राप्तानुदेशनम् (CAI)
- आई.सी.टी. शिक्षाशास्त्रसमाकलनानां प्रभावितकारकाः।