Note :-

1. Paper Duration: 3 Hours
2. All questions are Multiple Choice Type Questions.
3. Negative marking shall be applicable in the evaluation of answers. For every wrong answer, one-third of the marks prescribed for that particular question shall be deducted.
4. Wrong answer shall mean an incorrect answer or multiple answers.

---

Syllabus : Yajurveda

---

1. प्रथमो भागः (वरिष्ठोपाध्यायस्तरीयः)

1. शुक्लयजुर्वेदशाखा-परिचयः संहिता-परिचयश्च ।
2. ग्रहशान्तिपद्धत्याः परिचयः ।
   • गणपति पूजनम्, षोडशमातृणां पूजनम्, कलशपूजनं च।
3. यजुर्वेद संहिताः- (अध्याय 1 तः 3 एव ं 6 तः 9 पर्यन्तम्)
   • वसोर्द्धारामन्त्राः, पवित्रीकरणमन्त्राः, धूपमन्त्राः, अग्निमन्त्राः, इन्द्रमन्त्राश्च ।
4. याज्ञवल्क्य-शिक्षा – स्वराणां जाति-छन्द-गोत्र-वर्णानां परिचयः, मात्राकालविचारः, शरीरांगविन्यासः, उच्चारणे दोषाः, हस्तदोषाश्च। स्वरसंहिताविधिः सम्पूर्णम्।
5. उपनयन-विवाहसंस्कार (ब्रह्मकर्म-समुच्चयानुरूपम्) उपयनयनसंस्कारः विवाहसंस्कारश्च ।
6. निघण्टुः – प्रथमोऽध्यायः - पर्यायवाचिशब्दाः ।

---

2. द्वितीयो भागः (शास्त्रिस्तरीयः)

1. शुक्लयजुर्वेदसंहिता (अध्याय 1 तः 3 अध्यायपर्यन्तम्)
   • स्वरादीनां परिचयः, भाष्यपरिचयः, ग्रहशान्तिप्रयोगश्च ।
2. निरुक्त (अध्याय 1 तः 3 अध्यायपर्यन्तम्)
3. शतपथब्राह्मण (प्रथमकाण्डस्य 1 तः 3 अध्यायपर्यन्तम्)
   • ब्राह्मणपरिचयः शाखानां परिचयश्च ।
4. याज्ञवल्क्यशिक्षा – वर्णोच्चारणविधिः पदाधिकारश्च ।

---

3. तृतीयो भागः (आचार्यस्तरीयः)

1. शतपथ ब्राह्मण (प्रथमकाण्डस्य 4 तः 6 अध्यायपर्यन्तम्)
2. कात्यायन श्रौतसूत्रम् (1 तः 4 अध्यायाः)
   • श्रौतयज्ञानां परिचयः ।
3. वाजसनेयिप्रातिशाख्यम् (सम्पूर्णम्)

---

4. चतुर्थो भागः (शैक्षिकमनोविज्ञानम्, शिक्षाशास्त्रम्, शिक्षणाधिगमसामग्री, संगणकसूचनायाः तकनीकी सूचनाधिगमे उपयोगः)

1. शिक्षणाधिगमे मनोविज्ञानमहत्त्वम्
   1. अधिगमकर्ता ।
   2. शिक्षकः ।
   3. शिक्षणाधिगमप्रक्रिया।
   4. विद्यालयप्रभावशीलता ।
2. अधिगमकर्तृविकासः (किशोराधिगमकर्तरि)
   1. संज्ञानात्मकः, शारीरिकः, सामाजिकसंवेगात्मकः एवं नैतिकविकासस्य प्रतिमानः (Pattern) एवं वैशिष्ट्यं च (characteristic)
3. शिक्षणाधिगमः
   1. उच्चमाध्यमिकविद्यालयेषु विद्यार्थिनां कृते व्यवहारवादि-संज्ञानवादि-निर्मितिवादि (constructivist) सम्प्रत्ययाः, अधिगमसिद्धान्तः तन्निहितार्थाश्च ।
   2. किशोराधिगमकर्तुः अधिगमकर्तुश्च अधिगमविशेषताः एवम् एषां शिक्षणाय निहितार्थाः।
4. किशोराधिगमकर्तृप्रबंधनम्
   1. मानसिक-स्वास्थ्यम् एवं समायोजनसमस्यानांसम्प्रत्ययः ।
   2. किशोर-मानसिकस्वास्थ्याय संवेगात्मिका बुद्धिः तन्निहितार्थाश्च ।
   3. किशोर-मानसिकस्वास्थ्यप्रोत्साहनाय मार्गदर्शक-प्रविधीनामुपयोगः ।
5. किशोराधिगमकत्रै अनुदेशनात्मक-व्यूहरचनाः
   1. सम्प्रेषणकौशलम् तदुपयोगश्च।
   2. शिक्षणाविधौ शिक्षणाधिगम-सामग्रीणामायोजनम् एवमुपयोगश्च ।
   3. शिक्षण - प्रतिमानाग्रिमसंघटनम्, वैज्ञानिकपृच्छा (enquiry), सूचना, (processing) सहकारी-अधिगमश्च (cooperative).
   4. शिक्षणाधारित निर्मितिवादिसिद्धान्ताः (constructivist principles).
6. सूचना सम्प्रेषणतकनीकी-शिक्षाशास्त्रसमाकलनं च
   1. सूचनासम्प्रेषणतकनीकी (ICT) सम्प्रत्ययः।
   2. हार्डवेयर (hardware) एवं सॉफ्टवेयर (software) एतयोः सम्प्रत्ययः।
   3. प्रणाली-उपगमानुदेशनम् ।
   4. संगणकसहायताप्राप्ताधिगमः (CAL)
   5. संगणकसहायताप्राप्तानुदेशनम् (CAI) आई.सी.टी. शिक्षाशास्त्रसमाकलनाना प्रभावितकारकाः ।