Note :-

1. Objective type paper
2. Duration of Paper: Two Hours
3. All questions carry equal marks.
4. There will be Negative Marking.

---

Syllabus

---

1. वैदिकसाहित्यम्

1. अधोलिखितानां वैदिकसूक्तानां ऋषिदेवताछन्दः पुरस्सरं विषयवस्तूनां सामान्यज्ञानम् सूर्यसूक्तम् (1.115) रुद्रसूक्तम् (2.33) पर्जन्यसूक्तम् (5.83) वरुणसूक्तम् (1.25) उषस् (3.61) वाक्सूक्तूम् (10.125)
2. संवादसूक्तम् - विश्वामित्र-नदी, यम-यमी, पुरुरवा-उर्वशी ।
3. अथर्ववेदस्य पृथिवीसूक्तम् (प्रथमतः विंशतिः मन्त्राः)
4. ऋक्प्रातिशाख्यम्- समानाक्षरम्, सन्ध्यक्षरम्, अघोषः, सोष्मः, स्वरभक्तिः, यमः, रक्तः, संयोगः, प्रगृह्यः

---

2. निरुक्तम्

1. अधोलिखितानां निरुक्तसम्बद्धविषयाणां सामान्यज्ञानम्- निरुक्तपदार्थः, निरुक्ताध्ययनस्य प्रयोजनम्, निर्वचनसिद्धान्ताः शब्दानां नित्यानित्यत्वविचारः, शब्दोत्पत्तिसिद्धान्तः, चत्वारि पदजातानि, षड्भावविकाराः ।
2. निम्ननिर्दिष्टानां पदानां निर्वचनम् - आचार्यः, वीरः, हदः, गोः, समुद्रः, अश्वः, अश्विनौः, वृत्रम्, आदित्यः, उषस्, मेघः, वाक्, नरकम्, नदी, वैश्वानरः, निघण्टुः।

---

3. भाषा विज्ञानम्

1. भाषाविज्ञानम्, भाषायाः परिभाषा, भाषायाः वर्गीकरणम् (आकृतिमूलकं पारिवारिकम्) ध्वनिस्वरूपम् तद्वर्गीकरणम् ।

2. स्पर्शः, संघर्षी अर्धस्वरः स्वरः (संस्कृतध्वनीनां विशेषसन्दर्भ) मानवीयध्वनियन्त्रम् ध्वनिपरिवर्तनस्य कारणानि, ध्वनिपरिवर्तनस्य दिशः, अर्थपरिवर्तनस्य कारणानि, अर्थपरिवर्तनस्य दिशः, ध्वनिनियमाः (ग्रिम-ग्रासमान-वनर्रनियमः)
3. भारोपीयपरिवारस्य सामान्यपरिचयः वैदिकसंस्कृतलौकिकसंस्कृतयोरन्तरम् (भेदः)

---

4. लिपिपरिचयः पाण्डुलिपिविज्ञानम्

1. ब्राह्मीखरोष्ठीलिप्युत्पत्तिसिद्धान्ताः, लेखनकलायाः प्राचीनत्वम् शिलालेखसम्बद्धाः सामग्र्यः, पाण्डुलिपिप्रकाराः, पाण्डुलिपिसंरक्षणोपायाः, राजस्थानस्य प्रमुखाः अभिलेखागाराः

---

5. व्याकरणशास्त्रम्

1. निम्नलिखितानामाचार्याणां परिचयः कृतयश्च । पाणिनिः, कात्यायनः, पतंजलिः, भर्तृहरिः, वामनः जयादित्यः, भट्टोजिदीक्षितः, नागेशभट्टः, जैनेन्द्रः, शाकटायनः, हेमचन्द्रसूरिः ।

---

6. ग्रन्थानां विशिष्टाध्ययनम्

1. याज्ञवल्क्यस्मृतिः – आचाराध्यायः
2. श्रीमद्भगवद्गीता – प्रथमाध्यायो द्वितीयाध्यायश्च ।
3. वाल्मीकिरामायणस्य सुन्दरकाण्डम्
4. ध्वन्यालोकः – प्रथमोद्योतः
5. दशरूपकम् – प्रथमप्रकाशः