Scroll horizontally to view more | Objective type paper | Maximum Marks | Number of Questions |
|---|
| सामान्यसंस्कृत-II | 75 | 150 |
Note :-
- Objective type paper
- Duration of Paper: Two Hours
- All questions carry equal marks.
- There will be Negative Marking.
Syllabus
1. संस्कृतकवीनां तत्कृतीनाञ्च सामान्याध्ययनम्-
- वाल्मीकिः, अश्वघोषः, भासः, कालिदासः, भारविः, माघः, बाणभट्टः, श्रीहर्षः, दण्डी, भवभूतिः, पं. अम्बिकादत्तव्यासः, पं. क्षमारावः, श्रीधरभास्करवर्णेकरः ।
2. काव्यशास्त्रम्- (काव्यप्रकाशमधिकृत्य) -
- काव्यप्रयोजनम्, काव्यभेदः, काव्यहेतुः, वृत्तयः, रसस्वरूपम्, रससम्प्रदायविमर्शः, इत्येतेषां सामान्यज्ञानम्।
3. अधोलिखितानामलङ्काराणां सोदाहरणं लक्षणज्ञानम्- (काव्यप्रकाशानुसारम्) -
- यमकः, अनुप्रासः, श्लेषः, वक्रोक्तिः, अर्थान्तरन्यासः, रूपकम्, उपमा, उत्प्रेक्षा, समासोक्तिः, निदर्शना, विभावना, विशेषोक्तिः, दृष्टान्तः, सङ्करः, संसृष्टिः, विरोधाभासः, अपङ्खतिः, स्वभावोक्तिः, व्यतिरेकः।
4. अधोलिखितानां छन्दसां सोदाहरणं लक्षणज्ञानम्
- आर्या, अनुष्टुप्, पथ्यावक्त्रम्, इन्द्रवज्रा, उपेन्द्रवज्रा, उपजातिः, रथोद्धता, वियोगिनी, वंशस्थम्, भुजङ्गप्रयातम्, द्रुतविलम्बितम्, प्रहर्षिणी, पुष्पिताग्रा, वसन्ततिलका, मालिनी, शिखरिणी, मन्दाक्रान्ता, हरिणी।
5. पद्य-गद्य-नाटक-चम्पूकाव्यानि -
(क) पद्यकाव्यानि-
- रघुवंशम्, कुमारसम्भवम्, किरातार्जुनीयम्, शिशुपालवधम्,नैषधीयचरितम् बुद्धचरितम्- इत्येषां सामान्याध्ययनम् ।
(ख) गद्यकाव्यानि
- दशकुमारचरितम्, हर्षचरितम्, कादम्बरी, शिवराजविजयम्, हितोपदेश, पञ्चतन्त्रम् इत्येषां सामान्याध्ययनम्।
(ग) नाटकानि-
- उत्तररामचरितम्, अभिज्ञानशाकुन्तलम्, स्वप्नवासवदत्तम्, मुद्राराक्षसम् मृच्छकटिकम् - इत्येषां सामान्याध्ययनम् ।
(घ) चम्पूकाव्यम् -
- नलचम्पूः, चम्पूरामायणम् - इत्यनयोः सामान्याध्ययनम्।
6. धर्मसंस्कृतिज्ञानम्- (मनुस्मृति-सन्दर्भ)
(क)
- धर्मलक्षणम्, सामान्यधर्माः, विशेषधर्माः, वर्णाश्रमव्यवस्था, षोडशसंस्काराः, राजधर्मः, व्यवहारपरिचयः, प्रायश्चित्तम् इत्येषां विषयाणां सामान्याध्ययनम्।
(ख)
- पुराण-स्मृति-ग्रन्थानां कौटिल्यार्थशास्त्रस्य च सामान्यज्ञानपुरःसरं विषयवस्तूनामध्ययनम् ।
7. ज्योतिष-सम्बन्धिज्ञानम् -
- अवकहडाचक्रम् (पञ्चाङ्गपरिचयः, राशिविचारः, ग्रहविचारः, ग्रह-राशीनां स्वामिज्ञानम्, नक्षत्रम्इत्येषां सामान्याध्ययनम् ।)
8. तर्कसंग्रहः (अन्नम्भट्टः) -
- पदार्थाः, कारणानि, सन्निकर्षाः, प्रमाणानि - इत्येषां लक्षणोदाहरणानि तद्भेदाश्च।
9. उपनिषदो विशेषज्ञानम्-
- ईशोपनिषदः कठोपनिषदश्च सविशदं विषयपरिज्ञानम्।
